Wydanie internetowe 2025

O wydarzeniach w Roku Stanisława Mierzwy

RADŁÓW ODDAJE HOŁD SWOJEMU BOHATEROWI

Rok 2025 w gminie Radłów był rokiem uhonorowania jednego z najwybitniejszych synów tej ziemi – Stanisława Mierzwy. To przedsięwzięcie, zainicjowane przez władze gminy w celu wzmocnienia lokalnej tożsamości i upamiętnienia niezłomnego patrioty, objęło bogaty program wydarzeń edukacyjnych, kulturalnych i promocyjnych. Kulminacją całorocznych obchodów było uroczyste spotkanie w Miejskim Centrum Kultury w Radłowie 17 listopada br. W ten sposób Radłów nie tylko przypomniał o historycznej postaci, ale również zintegrował mieszkańców wokół wspólnego dziedzictwa.

Aby w pełni zrozumieć rangę tych obchodów, warto najpierw poznać tę postać. Można w tym celu przeczytać artykuły zamieszczone w poprzednich numerach Radła: [Radło nr 1(75)2025 r. „Stanisław Mierzwa wzorem patrioty na dzisiejsze czasy” autorstwa Józefa Trytka, s. 49-50 oraz Radło nr 3 (77)2025 r. „Mecenas Stanisław Mierzwa – wzór patrioty i społecznika, rodem z Biskupic Radłowskich” autorstwa Radosława Kurka, s. (65-67)], a także wypożyczyć w Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Radłowie i wszystkich jej filiach album wydany przez Instytut Pamięci Narodowej tego samego autora, noszący tytuł „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985”.

Żeby godnie uczcić tak bogatą biografię, gmina Radłów we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej przygotowała kompleksowy program wydarzeń. Roczny plan obchodów był dużym przedsięwzięciem, które skutecznie zaangażowało różne grupy społeczne – od młodzieży szkolnej, przez historyków i poszukiwaczy lokalnych bohaterów, aż po władze samorządowe, instytucje kultury i mieszkańców.

Każde z tych działań, zostało zaprojektowane tak, by zakorzenić postać Mierzwy w świadomości różnych pokoleń. Inicjatywy miały zróżnicowany charakter: edukacyjny, promocyjny i pamiątkowy, co zapewniło, że pamięć o Stanisławie Mierzwie pozostawiła po sobie trwały, materialny i intelektualny ślad. Szczególny nacisk położono na przekazanie dziedzictwa Stanisława Mierzwy młodzieży szkolnej. W tym celu zrealizowano szereg inicjatyw edukacyjnych, które w nowoczesny i angażujący sposób przybliżyły postać patrona.

Były to między innymi: cykl spotkań i prelekcji w każdej szkole naszej gminy, który zainaugurowano w Niepublicznej Szkole Podstawowej im. Stanisława Mierzwy w Biskupicach Radłowskich. Uczniowie mieli okazję wysłuchać wykładu Radosława Kurka i poznać mniej znane fakty z życia bohatera. Tuż przed każdym takim spotkaniem do szkół trafiała wystawa biograficzna, przygotowana przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, która w przystępny sposób prezentowała kluczowe momenty z życia Mierzwy i jego działalność.

Zorganizowane zostały również dwa konkursy dla uczniów, w tym Gminny Konkurs Wiedzy „Stanisław Mierzwa – Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Radłów” – konkurs wiedzy historycznej o patronie, przygotowany przez wspomnianą wcześniej szkołę w Biskupicach Radłowskich, oraz konkurs na najlepszy film poświęcony jego życiu pn. „Mierzwa 1946-1953”, zainicjowany przez Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie, który pozwolił młodzieży na kreatywne zmierzenie się z tematem.

Organizatorzy zadbali o to, by obchody pozostawiły po sobie konkretne, materialne pamiątki. Dzięki temu dziedzictwo Mierzwy zostało utrwalone w formie, która będzie służyć kolejnym pokoleniom jak np. już wspomniany wcześniej album „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985” przygotowany przez p. Radosława Kurka z krakowskiego Oddziału IPN. Jego uroczysta promocja była jednym z pierwszych i kluczowych wydarzeń Roku Mierzwy i odbyła się 8 lutego w Domu Kultury w Biskupicach Radłowskich.

Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie wydało kolekcjonerski znaczek, który stał się cenną pamiątką dla mieszkańców i filatelistów, a Urząd Miasta przygotował specjalną pieczęć, którą przez cały rok opatrywano korespondencję wychodzącą z Urzędu Miejskiego i Gminnego Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie. Mieszkańcy mieli również możliwość uzyskania jej odcisku na własnych materiałach. Wszystko to będzie fizycznie dostępne dla naszych następców.

Znaczki Poczty Polskiej z podobizną Stanisława Mierzwy oraz okolicznościowy stempel

A później nastąpił „wielki finał”, czyli uroczyste podsumowanie Roku Stanisława Mierzwy. Spotkanie zorganizowane 17 listopada w Miejskim Centrum Kultury w Radłowie prowadzone przez Barbarę Marcinkowską – dyrektor Gminnego Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie.

Wydarzenie zgromadziło rodzinę patrona, w tym jego syna dr. Wojciecha Mierzwę, historyków z Instytutu Pamięci Narodowej, samorządowców i liczną reprezentację społeczności lokalnej.

(fot. Benedykt Wierzbicki, GCKiC Radłów)

Spotkanie było nie tylko formalnym podsumowaniem zrealizowanych projektów, ale przede wszystkim platformą do głębszej refleksji nad dziedzictwem i przesłaniem Stanisława Mierzwy. Pomogła w tym debata historyczna z udziałem wybitnych znawców tematu – Radosława Kurka (głównego specjalisty w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie), Janusza Skickiego (kierownika Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach), dr. Jana Hebdy (społecznego doradcy wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza) oraz dr. Wojciecha Mierzwy (syna patrona). Panowie w przystępny i ciekawy sposób opowiadali o „Słomce”. Tego dnia w MCK towarzyszyła nam wspomniana już wystawa IPN „Stanisław Mierzwa”, która zwiedziła już sporą część Polski, a oprawę muzyczną wydarzenia zapewnił duet w składzie Rafał Traczyk – wokal i Łukasz Burgieł – fortepian.

Rangę spotkania podkreśliła obecność znamienitych gości, wśród których znaleźli się m.in. zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, synowa i syn Stanisława Celina i Wojciech Mierzwowie, kierownik Delegatury Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie Piotr Łosiński, sekretarz gminy Wierzchosławice Dariusz Lech, burmistrz Miasta i Gminy Radłów Mateusz Borowiec oraz radłowscy radni.

Uczestnicy spotkania w sali widowiskowej Miejskiego Centrum Kultury podczas projekcji filmu „2025 – rok Stanisława Mierzwy w IPN” oraz (poniżej) w czasie występu artystycznego Rafała Traczyka i Łukasza Burgieła (fot. Paweł Zielony, IPM)

O politycznej i społecznej działalności Stanisława Mierzwy dyskutują (od lewej) Radosław Kurek (główny specjalista w OA IPN w Krakowie), Janusz Skicki (kierownik Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach), dr Jan Hebda (społeczny doradca wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza) oraz dr Wojciech Mierzwa (fot. Paweł Zielony, IPN) 

Po zakończeniu panelu dyskusyjnego nastąpił moment, na który czekała najbardziej młodzież ze szkół gminy Radłów zgromadzona na sali, czyli ogłoszenie zwycięzców i wręczenie nagród w konkursach.

Pani dyrektor Barbara Marcinkowska wyjaśniła na czym polegał konkurs filmowy (młodzież miała za zadanie uchwycić moment z życia Stanisława Mierzwy w przedziale czasowym od 1946 do 1953 roku w jednominutowym filmie) i następnie zaprezentowano zwycięskie filmy: „Stanisław Mierzwa 1946-1953” przygotowany przez uczniów Niepublicznej Szkoły Podstawowej im. Stanisława Mierzwy w Biskupicach Radłowskich (Dawida Augustyńskiego, Milenę Guzy, Jakuba Błażeja, Nikolę Barczyk, Oskara Gajka, Olafa Kusiora, Nataniela Cierniaka i Wiktora Wróblewskiego; opiekunem grupy była Pani Katarzyna Naporowska), który zwyciężył oraz film „Stanisław Mierzwa na przesłuchaniu” opracowany przez młodzież ze Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września 1939 r. w Radłowie (Michała Łobodę, Pawła Białka i Franciszka Chmurę; opiekunem grupy był Pan Piotr Malec), który zajął drugą lokatę. Pozostałe dwa nadesłane filmy otrzymały wyróżnienia. I wyróżnienie dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej im. Akcji III Most w Przybysławicach za „Polską Kronikę Filmową”, którą przygotowali: Dominik Bocoń, Patryk Pająk, Gabriela Bratko, Kamil Kaczmarski, Adrianna Kosman i Krystian Niedziela, a opiekunem grupy była Pani Magdalena Hajdas, natomiast II wyróżnienie dla Zespołu Szkoły Podstawowej i Przedszkola w Zdrochcu za film „Wspomnienia” zrobiony przez Filipa Rzeszutko i Bartłomieja Saładygę pod opieką Pani Jolanta Urbanek.

(fot. Jarosław Bujak, UM Radłów)

(fot. Benedykt Wierzbicki, GCKiC Radłów)

Nagrody, wyróżnienia i dyplomy laureatom konkursów wręczali zastępca burmistrza Radłowa Marta Herduś, zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, dyrektor Zespołu Szkolno-przedszkolnego w Biskupicach Radłowskich Krzysztof Kucharski, główny specjalista w OA IPN w Krakowie Radosław Kurek, główny specjalista w Archiwum IPN Paweł Zielony, Celina Mierzwa, dr Wojciech Mierzwa, dyrektor Gminnego Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie Barbara Marcinkowska

Gminny Konkurs Wiedzy „Stanisław Mierzwa – Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Radłów” polegający na rozwiązaniu testu jednokrotnego wyboru składającego się z 25 pytań wygrali:

    I miejsce Kinga Kuklewicz ze szkoły w Biskupicach Radłowskich, która zdobyła maksymalną ilość punktów na teście,

    II miejsce Jędrzej Markiewicz ze szkoły w Woli Radłowskiej, który zdobył 20 punktów,

    III miejsce Filip Sikoń ze szkoły w Radłowie z 19 punktami.

GRATULACJE dla wszystkich zwycięzców i wyróżnionych!

Na zakończenie spotkania Pani Dyrektor Marcinkowska podziękowała wszystkim, którzy wsparli organizację tego wydarzenia. Nie sposób wymienić wszystkich z imienia i nazwiska, ale każdy, kto dołożył choć małą cegiełkę może czuć dumę i być szczęśliwy, że mógł brać udział w historycznym wydarzeniu dla naszej gminy.

Zastępca burmistrza Radłowa Marta Herduś dziękuje współorganizatorom wydarzenia, pracownikom IPN i wręcza kwiaty oraz upominki przygotowane przez Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie: Marzenie Kruk, Radosławowi Kurkowi oraz Pawłowi Zielonemu (fot. Benedykt Wierzbicki, GCKiC Radłów)

Dzięki wspólnym wysiłkom pamięć o Stanisławie Mierzwie została godnie uczczona, a nie zamknięta w muzealnej gablocie. Jego dziedzictwo stało się inspirującą częścią lokalnego życia i wzorem patriotyzmu dla współczesnych mieszkańców gminy. Obchody Roku Stanisława Mierzwy zapiszą się na kartach historii naszej małej radłowskiej ojczyzny złotymi literami.

Po zakończeniu uroczystości w Miejskim Centrum Kultury przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, Marzena Kruk, Paweł Zieliny i Radosław Kurek oraz Gminnego Centrum Kultury i Czytelnictwa w Radłowie Barbara Marcinkowska złożyli wiązanki kwiatów i zapalili znicze przed Pomnikiem Obrońców Radłowskiej Szkoły podczas walk na ziemi radłowskiej 7 i 8 września 1939 roku (fot. Paweł Zielony, IPN)

Agnieszka Gawełek

Radłów, 16.12.2025 r.

Od redakcji: Pani Agnieszka Gawełek pracuje w GCKiC w Radłowie na stanowisku młodszy bibliotekarz i prowadzi filię Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Prof. F. Ziejki w Wal-Rudzie. Koordynowała projekt Roku Mierzwy (prelekcje w szkołach z p. Kurkiem, konkurs filmowy oraz odpowiadała za organizację wydarzenia podsumowującego obchody Roku Stanisława Mierzwy w gminie Radłów). Była również jednym z członków jury w konkursie wiedzy przygotowanym przez szkołę w Biskupicach Radłowskich. (WM)