Wydanie internetowe 2025

Relacja współautora wystawy biograficznej „Stanisław Mierzwa”

O STANISŁAWIE MIERZWIE W MUZEUM NIEPODLEGŁOŚCI W WARSZAWIE

W ramach organizowanego przez Instytut Pamięci Narodowej w 2025 r. cyklu wydarzeń poświęconych pamięci Stanisława Mierzwy 24 czerwca br. nastąpiła kolejna odsłona wystawy plenerowej przedstawiającej losy i działalność mecenasa. Wydarzenie odbyło się w miejscu szczególnym: w Muzeum Niepodległości w Warszawie.

W pasażu prowadzącym do siedziby Muzeum, czyli przed Pałacem Przebendowskich/Radziwiłłów znajdują się popiersia czterech Ojców Niepodległej Rzeczpospolitej. Za historią każdego z nich: Józefa Piłsudskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dmowskiego i Wincentego Witosa skrywają się nazwiska działaczy, społeczników, organizatorów, dzięki którym idee liderów odzyskania niepodległości mogły zostać zrealizowane. Postać Stanisława Mierzwy jest doskonałym przykładem takiej właśnie osoby.

(fot. Paweł Zielony, IPN)

Otwarcie ekspozycji „Stanisław Mierzwa” rozpoczęło się o godzinie 10.00 od przywitania gości przez kierownika Działu Edukacji Muzeum pana Lecha Marchlewskiego, który wprowadził zebranych w zagadnienie ruchu ludowego i pokrótce przedstawił postać Stanisława Mierzwy. Później pełnomocnik dyrektora Muzeum Niepodległości pan Bartłomiej Kłusek przybliżył słuchaczom zakres współpracy Muzeum z Instytutem Pamięci Narodowej. Następnie głos zabrał zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. Wiceszef Instytutu, opowiadając o działalności Stanisława Mierzwy, podkreślił jego kluczową rolę w ruchu ludowym.

Przemawiają:

kierownik Działu Edukacji Muzeum Niepodległości Lech Marchlewski (L) i pełnomocnik dyrektora Muzeum Niepodległości Bartłomiej Kłusek (P)

wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma

dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Marzena Kruk i Paweł Zielony z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (fot. Katarzyna Adamów, IPN)

Dr Szpytma podsumował dotychczasowe wydarzenia organizowane przez IPN, mające na celu uczczenie pamięci, a zarazem popularyzację działalności mecenasa Stanisława Mierzwy. Wymienił miejsca, w których w związku z przypadającymi w 2025 r. 120. rocznicą urodzin i 40. rocznicą śmierci mecenasa IPN zorganizował wystawy i promocje książki dotyczące Stanisława Mierzwy.

W spotkaniu wzięła również udział dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, która opowiedziała o kolekcji dokumentów Stanisława Mierzwy, przekazanej do Instytutu w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci. Na zakończenie współautor ekspozycji Paweł Zielony oprowadził zebranych po wystawie, przybliżając historię rodziny mecenasa Mierzwy i ruchu ludowego, a także zdradzając tajniki powstawania samej wystawy.

Osoby zainteresowane miały dodatkową możliwość zwiedzenia wnętrza Pałacu Przebendowskich/Radziwiłłów i zapoznania się z znajdującymi się w nim wystawami czasowymi i stałymi. Historię siedziby Muzeum oraz znajdujące się w nim wystawy przedstawił Lech Marchlewski.

Ponad tydzień później, 3 lipca 2025 r., w siedzibie Muzeum Niepodległości odbyła się dyskusja dotycząca albumu Radosława Kurka pt. „Stanisław Mierzwa 1905-1985”. Spotkanie to, zorganizowane w ramach cyklu Salon Dobrej Książki, poprowadził Lech Marchlewski. Na wstępie do zebranych przemówił dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, który wprowadził słuchaczy w historię losów mecenasa Mierzwy. Swoje wystąpienie podsumował słowami: „Ta książka opowiada o jednej z najpiękniejszych postaci w historii ruchu ludowego. Człowieku, który odegrał też bardzo ważną rolę w historii Polskiego Państwa Podziemnego. Był drogowskazem i punktem odniesienia”. 

Podczas dyskusji o Stanisławie Mierzwie i pracy nad albumem Lech Marchlewski rozmawiał z autorem publikacji Radosławem Kurkiem (OAIPN w Krakowie) oraz z synem bohatera spotkania – Wojciechem Mierzwą. Rozmówcy po raz kolejny udowodnili, że potrafią zaskoczyć słuchaczy nowymi, wcześniej nieomawianymi informacjami z życia Stanisława Mierzwy.

Od lewej Wojciech Mierzwa, autor albumu „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985” główny specjalista w OA Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie Radosław Kurek i kierownik Działu Edukacji Muzeum Niepodległości Lech Marchlewski (fot. Katarzyna Adamów, IPN)

Rangę spotkania podkreślili wyjątkowi goście. Dyskusji przysłuchiwali się działacze opozycji antykomunistycznej: poseł na Sejm RP Antoni Macierewicz oraz Wiesław Kęcik z małżonką. W spotkaniu uczestniczyło także znaczące grono eksperckie: wspomniany wcześniej dr Mateusz Szpytma – zastępca prezesa IPN, Ryszard Ochwat – senator RP III kadencji, prezes Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach, Tomasz Jagodziński – senator RP II kadencji, Marzena Kruk – dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, jej zastępcy – Mariusz Kwaśniak i dr Mariusz Żuławnik, dr Tadeusz Skoczek – dyrektor Muzeum Niepodległości w Warszawie, a także dr Janusz Gmitruk – dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

Dyskusji o Stanisławie Mierzwie i o albumie autorstwa Radosława Kurka przysłuchują się m.in.: 

Od prawej Wiesław Kęcik z żoną oraz zastępca dyrektora Biura Badań Historycznych IPN dr Konrad Graczyk, za nimi po lewej Paweł Zielony z Archiwum IPN (fot. Katarzyna Adamów, IPN) 

Zaproszeni goście mieli możliwość zakupienia omawianej publikacji w księgarni Muzeum, a także obejrzenia wystawy „Stanisław Mierzwa” prezentowanej przed Pałacem Przebendowskich/Radziwiłłów. Ekspozycja będzie prezentowana w tej wyjątkowej lokalizacji do 28 lipca 2025 r.

Paweł Zielony

Warszawa, 15 lipca 2025