Wydanie internetowe 2025

Komunikat po spotkaniu z krakowskimi naukowcami

SPOTKANIE NAUKOWE I PROMOCYJNE KSIĄŻKI „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985”

W UNIWERSYTECIE KOMISJI EDUKACJI NARODOWEJ W KRAKOWIE

W dniu 22 maja 2025 r. w ramach „Forum debat historycznych” w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odbyło się spotkanie naukowe i promocyjne dotyczące książki autorstwa Radosława Kurka pt. „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985”. Współorganizatorem wydarzenia był Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie. Spotkanie otworzył zastępca dyrektora Instytutu Historii i Archiwistyki UKEN dr Mateusz Drozdowski, natomiast ze strony IPN gości powitała dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Marzena Kruk. Spotkanie z autorem poprowadził prof. dr hab. Grzegorz Nieć, natomiast komentarz historyczny do publikacji wygłosił prof. dr hab. Mariusz Wołos. Wśród gości wydarzenia obecni byli m.in. Wojciech Mierzwa (najmłodszy syn Stanisława Mierzwy) wraz z żoną Celiną.

Spotkanie naukowe i promocyjne publikacji „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985” otwiera zastępca dyrektora Instytutu Historii i Archiwistyki UKEN dr Mateusz Drozdowski; obok stoją (L) główny specjalista w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie Michał Zajda i (P) autor książki, główny specjalista w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie Radosław Kurek (fot. Barbara Marcinkowska, GCKiC w Radłowie)
Zebranych wita dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Marzena Kruk; obok stoją Radosław Kurek i kierownik Katedry Kultury Informacyjnej UKEN prof. dr hab. Grzegorz Nieć (fot. Barbara Marcinkowska, GCKiC w Radłowie)
Spotkanie prowadzi kierownik Katedry Kultury Informacyjnej UKEN prof. dr hab. Grzegorz Nieć; obok Radosław Kurek (fot. Michał Zajda, IPN)

Spotkanie w UKEN w Krakowie było już kolejną promocją albumu „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985” (wcześniejsze odbyły się w Biskupicach Radłowskich, Warszawie oraz Pruszkowie). Tym razem miało ono jednak stricte naukowy charakter. Ponadto – jak na początku swojego wystąpienia podkreślił autor publikacji – wydarzenie to miało szczególny charakter z jeszcze jednego bardzo ważnego powodu. Po raz pierwszy promocja publikacji odbyła się bowiem na terenie Krakowa, a zatem w mieście, z którym mec. Stanisław Mierzwa związany był przez całe swoje dorosłe życie.

Uczestnicy spotkania naukowego i promocyjnego książki „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985” w Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (fot. Wojciech Mierzwa)

Podczas rozmowy o książce w pierwszej kolejności autor nakreślił problematykę związaną z rolą polityczną, jaką Stanisław Mierzwa odegrał w ruchu ludowym, a także jego działalnością w okresie PRL ukierunkowaną na ochronę dziedzictwa i tradycji niezależnego ruchu ludowego. Następnie prof. Grzegorz Nieć poprosił autora o przedstawienie zagadnienia proweniencji materiałów historycznych na podstawie których powstał album, a także o ich ogólną systematyzację. W odpowiedzi Radosław Kurek podkreślił, że dzięki wieloletniej współpracy z rodziną Mierzwów udało się włączyć do zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie niezwykle cenny i obszerny zbiór materiałów historycznych z prywatnego archiwum Stanisława Mierzwy. To właśnie dzięki nim możliwe stało się powstanie albumu. Autor podkreślił jednak przy tym, że zależało mu na ukazaniu postaci mec. Stanisława Mierzwy na możliwie szerokim tle historycznym, dlatego koniecznym stało się rozszerzenie bazy materiałów ikonograficznych o archiwalia pochodzące m.in. z Muzeum Ziemi Tarnowskiej (w tym przede wszystkim z Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach) i Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, głównie z przekazanych tam zbiorów Stanisława Mierzwy, czy też z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Po wystąpieniu autora głos zabrał prof. Mariusz Wołos, który na wstępie podkreślił, iż w dobie kultury obrazkowej, jaką obecnie coraz częściej posługuje się młode pokolenie, fakt ukazania się wydawnictwa albumowego poświęconego tak znamienitej postaci, jaką był mec. Stanisław Mierzwa, należy uznać za szczególnie cenny. Następnie zwrócił uwagę, że bez wątpienia bohater albumu ze względu na swoją niestrudzoną działalność w obronie tradycji niezależnego ruchu ludowego zasługuje dzisiaj, aby stawiać go w tym samym rzędzie postaci historycznych ruchu ludowego, co Wincenty Witos czy Stanisław Mikołajczyk. Niestety – jak podkreślił prof. Wołos – mec. Stanisław Mierzwa nie dożył wolnej Polski i zmarł „za pięć dwunasta”.

Komentarz historyczny do publikacji wygłasza kierownik Katedry Historii Najnowszej i Edukacji Historycznej UKEN prof. dr hab. Mariusz Wołos; obok Radosław Kurek i prof. dr hab. Grzegorz Nieć (fot. Zbigniew Hornung)

Następnie głos mogli zabrać zgromadzeni goście. Swoimi refleksjami na temat mec. Stanisława Mierzwy oraz poświęconej mu publikacji podzielili się m.in. dr Roman Głowacki oraz prof. dr hab. Łukasz Tomasz Sroka. Spotkanie zamknęło przemówienie Marzeny Kruk, która podkreśliła, że oprócz albumu za niedługo będzie można obejrzeć w różnych częściach Krakowa wystawę plenerową przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej poświęconą mec. Stanisławowi Mierzwie.

Głos w dyskusji zabiera organizator spotkania (na pierwszym planie, pośrodku), kierownik Katedry Historii XIX Wieku UKEN prof. dr hab. Łukasz Tomasz Sroka (fot. Barbara Marcinkowska, GCKiC w Radłowie)

Radosław Kurek

Kraków, 27 maja 2025

Od redakcji

Z najbliższej rodziny Stanisława Mierzwy w spotkaniu wzięły także udział jego dwie wnuczki (córki Jacka i Wincentego) oraz wnuczka siostry bohatera promowanej książki – Anny Kościuk z domu Mierzwa. GCKiC - to Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa. (WM)