Wydanie internetowe 2025

Motto pracy naszej redakcji: …Wiele zabytków przeszłości, co jeszcze wczoraj istniały, jutro zniknie bezpowrotnie… Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia… Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać… (Marian Kantor-Mirski, 1884-1942)

RELACJA Z WARSZAWY

28 stycznia o godz. 13:00 w Warszawie nastąpiło oficjalne otwarcie wystawy zatytułowanej „Stanisław Mierzwa”. Dziewięć dwustronnych stojaków zostało ustawionych przed siedzibą Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” przy ul. Krakowskie Przedmieście 64. Ekspozycja ta została przygotowana przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w ramach cyklu „Wystawy elementarne – Biografie”. Prezentacja wystawy świadomie zbiegła się z 120. rocznicą urodzin wybitnego działacza ruchu ludowego, polityka, prawnika oraz wielkiego społecznika.

(fot. Paweł Zielony)

(fot. Sławomir Kasper, IPN)

Wystawa „Stanisław Mierzwa” przed siedzibą Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” przy ul. Krakowskie Przedmieście 64

Na osiemnastu planszach poznajemy losy Stanisława Mierzwy: od dzieciństwa, edukacji i społecznej działalności w młodości, poprzez dojrzałe lata współtworzenia ruchu ludowego i represje ze strony władz komunistycznych, po kultywowanie pamięci o Wincentym Witosie w latach powojennych. Prezentowane w ekspozycji zdjęcia i dokumenty w większości pochodzą z kolekcji przekazanej do zasobu IPN przez p. Wojciecha Mierzwę w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci. Plansze zostały uzupełnione ikonografią z Muzeum Ziemi Tarnowskiej (w tym z jego oddziału: Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach) oraz Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.

Podczas otwarcia miały miejsce trzy przemówienia. Dyrektor Archiwum IPN, Marzena Kruk, witając przedstawiła zebranych uczestników. Omówiła założenia wystawy oraz zachęciła do udziału w kolejnych wydarzeniach dotyczących Stanisława Mierzwy, organizowanych przez IPN w 2025 r.

(fot. Paweł Zielony)

Przemawia dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Marzena Kruk (fot. Sławomir Kasper, IPN)

Zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma w swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie mecenasa Mierzwy i pokrótce przedstawił jego życiorys. Wspomniał w nim m.in. o działalności społecznej i politycznej oraz o prześladowaniach mecenasa w czasach komunistycznej Polski, aresztowaniu i skazaniu w ramach procesu szesnastu czy procesu krakowskiego.

Przemawia zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma (fot. Sławomir Kasper, IPN)

Głos zabrał także p. Ryszard Ochwat, prezes Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach, który podkreślił wkład Stanisława Mierzwy w utrwalanie pamięci i popularyzację działalności Witosa, jednoczenie wokół jego idei działaczy ruchu ludowego w czasach PRL, organizowanie co roku „Zaduszek Witosowych”, inicjowanie wznoszenia pomników Witosa, budowę Uniwersytetu Ludowego w Wierzchosławicach czy tworzenie muzeum jego imienia. Na koniec prezes Ryszard Ochwat przeczytał fragment wspomnień Heleny Ściborowskiej-Mierzwiny, żony Stanisława, z 1946 r. W emocjonujący sposób przedstawiała ona okoliczności, w jakich jej mąż został podstępnie aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa.

Przemawia prezes Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach Ryszard Ochwat (fot. Sławomir Kasper, IPN)

W wydarzeniu wzięli udział członkowie rodziny Stanisława Mierzwy, w tym wnuczka, Magdalena Raczkowska, wnuczki rodzeństwa mecenasa: Beata Gosk, Urszula Dąbrowska oraz Halina Brzozowska. Wśród zebranych byli także przedstawiciele instytucji: Tomasz Różniak, przewodniczący Zarządu Krajowego Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”; Ryszard Ochwat, prezes Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach; dyrektor Elżbieta Osińska-Kassa oraz zastępca dyrektora Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi Nina Sapa. Z Instytutu Pamięci Narodowej uczestniczyli wspomniani  wcześniej dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN; Marzena Kruk, dyrektor AIPN; Paweł Zielony oraz Radosław Kurek z Oddziału IPN w Krakowie, a także dr Adam Pleskaczyński, dyrektor Biura Edukacji Narodowej; zastępcy dyrektora Archiwum IPN: Mariusz Kwaśniak oraz dr Mariusz Żuławnik. W imieniu Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w wydarzeniu uczestniczyli prof. Romuald Turkowski z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Natalia Roś. Ziemię radłowską reprezentował dr Roman Głowacki. Fotorelację z wydarzenia przygotował Sławomir Kasper z IPN natomiast obsługę nagłośnienia zapewnił Jan Nowak ze „Wspólnoty Polskiej”.

Autor książki STANISŁAW MIERZWA 1905-1985 Radosław Kurek wpisuje dedykacje
(L) rodzinie Mierzwów oraz (P) Ryszardowi Ochwatowi (fot. Paweł Zielony)

Wystawa „Stanisław Mierzwa” została przygotowana przez zespół pracowników Instytutu Pamięci Narodowej: Marzenę Kruk (dyrektora AIPN), Radosława Kurka (OIPN w Krakowie) oraz Pawła Zielonego (AIPN). Recenzentem wystawy był dr Mateusz Szpytma. Za redakcję tekstu odpowiadała Małgorzata Kacperek, natomiast za projekt graficzny i skład Krzysztof Kapłon.

O wystawie rozmawiają (od lewej) dr Mateusz Szpytma, dr Roman Głowacki, Paweł Zielony (fot. Sławomir Kasper, IPN)

Paweł Zielony
główny specjalista w Wydziale Badań i Edukacji Archiwalnej
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej

Warszawa, 1.02.2025.

Od redakcji
Serdecznie dziękujemy Panu Pawłowi Zielonemu za podzielenie się z czytelnikami naszego informatora relacją z pięknego upamiętnienia Stanisława Mierzwy. Mamy nadzieję, że nie jest to Jego ostatni przekaz z podobnych tegorocznych wydarzeń… (WM)