Spis artykułów

Refleksja uczestnika po uroczystości na ulicy Senackiej w Krakowie

PAMIĘĆ I NIEPAMIĘĆ O PROCESIE WIN I PSL Z 1947 R.

Oddział IPN w Krakowie, jak co roku, zorganizował uroczystość 10 września 2025 r. na ul. Senackiej, pod tablicą pamięci pokazowego procesu WiN i PSL z 1947 r.

Proces, który miał doprowadzić do kompromitacji i likwidacji podziemia niepodległościowego, prowadzony był przed Wojskowym Sądem Rejonowym. Oskarżycielem dwunastu działaczy WiN i pięciu PSL był zastępca naczelnego prokuratora wojskowego Stanisław Zarakowski. Na karę śmierci skazano działaczy WiN: Franciszka Niepokólczyckiego (prezesa II Zarządu Głównego WiN), Alojzego Kaczmarczyka, Józefa Ostafina, Waleriana Tumanowicza, Edwarda Bzymka, Jana Kota, Eugeniusza Ralskiego i Wiktora Langnera, ale po ułaskawieniach Bolesława Bieruta stracono Kaczmarczyka, Ostafina i Tumanowicza, gdy pozostali odbywali kary wieloletniego więzienia. Na 10 lat skazano Stanisława Mierzwę, ale wyszedł z więzienia w 1953 r,

IPN opisał proces w broszurze: POD CZERWONYM PRĘGIERZEM PROCES KRAKOWSKI WIN I PSL W 1947 ROKU (wyd. 2017 r.).

W uroczystościach wzięła udział Jadwiga Ostafin-Martyna – córka kpt. Józefa Ostafina, Wojciech Mierzwa – syn Stanisława Mierzwy oraz synowa Mieczysława Kabata – Zofia Kabat.

Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie dr hab. Filip Musiał przypomina o walce i losach działaczy niepodległościowych wywodzących się z organizacji Polskiego Państwa Podziemnego po wkroczeniu do Polski w 1945 roku Sowietów

Wspomnieniami z okresu II wojny światowej i powojennymi dzieli się z zebranymi oraz modlitwę w intencji ofiar komunistycznych zbrodni i represji prowadzi kapelan środowisk kombatanckich i niepodległościowych o. Jerzy Pająk

Zapis wideo uroczystości umieściłem na moim kanale YouTube pod adresem https://youtu.be/VBojZg8_-n4 a fotoreportaż na stronie „Niezłomnym ku Niepodległości” pod adresem https://niezlomnym.photo.blog/2025/09/10/pokazowy-proces-win-i-psl-a-d-1947/.

Kwiaty i znicze pod tablicą pamięci składają:

Jadwiga Ostafin-Martyna, córka Józefa Ostafina, w towarzystwie prezes Zarządu Południowego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Małgorzaty Janiec						Celina i Wojciech Mierzwowie, synowa i syn Stanisława Mierzwy

W uroczystościach wzięli przedstawiciele środowisk patriotycznych a kwiaty pod tablicą składał także przedstawiciel lewicowego prezydenta Krakowa. Nie było jednak przedstawicieli krakowskiego środowiska akademickiego, mimo że w procesie sądzono czterech akademików – byli to: Eugeniusz Ralski, Karol Buczek, Henryk Münch oraz Karol Starmach. Wobec tego procesu rektorzy krakowskich uczelni nie zachowali się jak trzeba – podjęli rezolucję potępiającą ich walkę o niepodległość, którą wykorzystywał prokurator. Z tej postawy nie zamierzają się do dziś rozliczyć – wymazując z pamięci. Jest to dowód na funkcjonowanie nadal w środowisku standardów komunistycznych zainstalowanych podczas długiego marszu przez uniwersytety (Antonio Gramsci) kiedy wychowano „naszych” profesorów (Władysław Gomułka) akceptujących etykę nikczemnego postepowania (György Lukács). https://blogjw.wordpress.com/2025/09/05/trzy-prowadnice-domeny-akademickiej/.

Wśród sądzonych był Karol Starmach (hydrobiolog), ofiara Sonderaktion Krakau i więzień obozu Sachsenhausen a potępiali go (jak i innych akademików) jego towarzysze niemieckiej niedoli, ale już na pozycjach decydenckich w komunistycznej Polsce.

Niedawno pisałem (Od Sonderaktion Krakau do procesu krakowskiego WiN – https://blogjw.wordpress.com/2024/09/21/od-sonderaktion-krakau-do-procesu-krakowskiego-win/): ”Do losu K. Starmacha przyczynili się współwięźniowie z baraku 46 w KL Sachsenhausen, wówczas już decydenci akademiccy: Teodor Marchlewski, Izydor Stella Sawicki, Adam Krzyżanowski, a z sąsiedniego baraku nr 45 Franciszek Walter, Stanisław Skowron i Tadeusz Tempka. Jedynie Stefan Schmidt (z baraku 46) zachował się jak trzeba i niebawem został usunięty z UJ. O tej hańbie środowisko akademickie nie chce pamiętać! A brak tej pamięci powoduje, że może się ona powtarzać”.

Niestety podczas uroczystości o tej postawie się nie wspomina.

Tekst i zdjęcia

Józef Wieczorek

Kraków, 16.09.2025.

Od redakcji

Z inną, kronikarską relacją z wydarzenia 10 września 2025 roku na ulicy Senackiej w Krakowie można się zapoznać m.in. na stronie internetowej https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/228915,Uroczystosc-w-rocznice-wyrokow-w-procesie-dzialaczy-WiN-i-PSL-Krakow-10-wrzesnia.html Oddziału IPN w Krakowie. (WM)