Spis artykułów
Relacja o wydarzeniu w Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie
STANISŁAW MIERZWA – POLITYK, DZIAŁACZ, ADWOKAT
We wtorek 12 sierpnia 2025 r. w naszym Muzeum odbyła się dyskusja wokół postaci Stanisława Mierzwy oraz książki i wystawy o tym zasłużonym działaczu ludowym.
Z okazji przypadającej w 2025 r. 120. rocznicy urodzin i 40. rocznicy śmierci Stanisława Mierzwy Instytut Pamięci Narodowej przygotował szereg inicjatyw przypominających tę postać. Dwa główne działania to album biograficzny autorstwa Radosława Kurka pt. „STANISŁAW MIERZWA 1905–1985” oraz wystawa planszowa zatytułowana „Stanisław Mierzwa”.
Trwająca właśnie w Muzeum AK prezentacja tej wystawy stała się okazją do zorganizowania spotkania poświęconego postaci bohatera. Wzięli w nim udział: zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, syn Stanisława Mierzwy dr Wojciech Mierzwa, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk oraz współautorzy wystawy: Paweł Zielony z Archiwum IPN i Radosław Kurek z Oddziałowego Archiwum IPN w Krakowie.
Jako pierwszy głos zabrał dr Szpytma, który mówił o roli Stanisława Mierzwy w ruchu ludowym w okresie powojennym. Po śmierci Wincentego Witosa i ucieczce Stanisława Mikołajczyka ten krakowski działacz stał się najważniejszą postacią niezależnego ruchu ludowego, który nie poszedł na współpracę z komunistami. Przypomniał, że w tym roku przypadają także inne rocznice: aresztowania Stanisława Mierzwy przez NKWD w Pruszkowie, procesu moskiewskiego oraz jego powrotu do kraju.
Od lewej: główny specjalista w Wydziale Badań i Edukacji Archiwalnej Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Paweł Zielony, autor albumu „STANISŁAW MIERZWA 1905-1985”, główny specjalista w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie Radosław Kurek, syn Stanisława Mierzwy – Wojciech Mierzwa, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, prowadzący panel – specjalista w Dziale Komunikacji i Informacji Muzeum AK Paweł Stachnik (fot. Mirosław Brach, MAK)
O bogatym zespole pamiątek po Stanisławie Mierzwie w zbiorach Oddziałowego Archiwum IPN w Krakowie mówił Radosław Kurek, autor wspomnianego albumu biograficznego „STANISŁAW MIERZWA 1905–1985”. Materiały te zostały przekazane przez syna Stanisława Mierzwy, Wojciecha.
Dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk opowiedziała o przygotowanych przez Instytut obchodach rocznic Stanisława Mierzwy. Rozpoczęły się one w styczniu (bohater urodził się 27 stycznia 1905 r.) i potrwają do października (Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 r.). Wystawa planszowa prezentowana była w miejscach związanych z życiorysem bohatera: Warszawie, Pruszkowie, Krakowie i Biskupicach Radłowskich, a zainteresowanie nią przekroczyło przewidywania organizatorów. Na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odbyła się dyskusja naukowców o Stanisławie Mierzwie, a Radosław Kurek odwiedził z prelekcjami wszystkie szkoły podstawowe w gminie Radłów – rodzinnej gminie bohatera. Dyrektor Kruk zapowiedziała także kolejne wydarzenia „Roku Stanisława Mierzwy”.
O pracy nad wystawą mówił jej współautor Paweł Zielony. Przyznał, że podczas jej tworzenia mógł w pełni poznać postać Stanisława Mierzwy, który okazał się postacią wyjątkową i ponadprzeciętną i bez wątpienia zasługuje na szersze miejsce w świadomości społecznej.
Na końcu głos zabrał Wojciech Mierzwa, który podzielił się ze słuchaczami swoimi wspomnieniami z życia rodzinnego i mówił o Stanisławie Mierzwie jako ojcu. Wspominał także matkę, na którą spadł ciężar wychowania czwórki dzieci i utrzymania domu, najpierw wobec politycznej działalności męża, a później trwającego sześć lat jego uwięzienia. Podziękował dyrekcji Muzeum AK za możliwość przypomnienia postaci swojego ojca i przypomniał, że na wystawie głównej MAK prezentowane są pamiątki związane z jego udziałem w procesie szesnastu.
Goście z IPN zaprosili do uczestniczenia w kolejnych wydarzeniach szykowanych z okazji „Roku Stanisława Mierzwy”.
Paweł Stachnik
Kraków, 13 sierpnia 2025
Od redakcji
Paweł Stachnik jest pracownikiem Działu Komunikacji i Informacji Muzeum AK, dziennikarzem i redaktorem, autorem licznych artykułów historycznych, przez wiele lat związany z krakowskim „Dziennikiem Polskim”.